توانبخشی شناختی عبارت است از مجموعه برنامه هایی برای تمرین مغز که با هدف بهبود و تقویت عملکرد ذهنی و شناختی فرد ارائه شده و به موفقیت بیشتر در تحصیل ، شغل و حتی روابط اجتماعی فرد کمک می کند. در این روش توانبخشی مهارت های شناختی که در نتیجه آسیب به سلول های مغزی از بین رفته یا تغییر یافته اند دوباره بازیابی می شوند. در توانبخشی شناختی به بهبود اختلالات شناختی در افرادی که مبتلا به یک اختلال شناختی یا رفتاری هستند و با هدف تقویت عملکرد شناختی کمک زیادی می کند.
در واقع در این نوع از توانبخشی مغز همانند فرایندی که برای تقویت و توانبخشی اعضای بدن همچون عضلات رخ می دهد، تقویت می شود که این امر به تقویت مهارت های شناختی در فرد کمک زیادی می کند. بخشی از علوم شناختی که به مداخله و تقویت توانایی های شناختی می پردازد به اصطلاح توانبخشی شناختی نام دارد که در مرکز توانبخشی برنا ( کاردرمانی و گفتاردرمانی در پیروزی ) به مراجعه کنندگان عزیز ارائه می شود.
فرایند توانبخشی
- آموزش در ارتباط با نقاط ضعف و قوت شناختی که سبب افزایش آگاهی فرد نسبت به مشکلاتش می شود.
- ایجاد الگوهای جدید فعالیتهای شناختی
- استفاده از استراتژی های محیطی، داخلی و خارجی
- آموزش فعالیت های عملیاتی
اهداف توانبخشی شناختی
- افزایش آگاهی فرد از مشکلاتش
- توسعه مهارت ها از طریق آموزش مجدد
- بهبود کیفیت زندگی
- تقوتی مهارت های عملکردی
- افزایش اعتماد به نفس
- ارتقاء عملکرد ذهنی
- تقویت حافظه
- تقویت مهارت های دیداری
- افزایش سرعت پردازش ذهنی
- افزایش سرعت فراخوانی اطلاعات
- کنترل حرکات ناخواسته
- بهبود درک مطلب
- افزایش توجه و تمرکز
- بهبود وضعیت تحصیلی و شغلی
- شکوفایی استعداد های کودک
- تقویت مهارت تصمیم گیری
- بهبود عملکرد ورزشی
- تقویت یا بازیابی الگوهای رفتاری
- جبران نارسایی های سیستم عصبی
- کمک به فرد برای مدیریت کارهای روزمره و انجام مسئولیت های فردی
موارد کاربرد
- کودکان مبتلا به اختلال کم توجهی _ بیش فعالی
- کودکان دچار اختلالات یادگیری
- کودکان مبتلا به اختلالات طیف اوتیسم
- کودکان مبتلا به فلج مغزی
توانبخشی شناختی برای کودکان اوتیسم
توانبخشی شناختی روشی است که به منظور بهبود عملکردهای شناختی مانند توجه، حافظه، حل مسئله و مهارتهای اجتماعی در افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم (ASD) به کار میرود. این روش بر اساس این اصل استوار است که مغز قابلیت تغییر و شکلپذیری دارد و با تمرین و تمرینات هدفمند میتوان عملکردهای مغزی را تقویت کرد.
چرا توانبخشی شناختی برای کودکان اوتیسم مهم است؟
اختلالات شناختی در اوتیسم: کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب در برخی از عملکردهای شناختی مانند پردازش اطلاعات حسی، توجه، حافظه کاری و مهارتهای اجتماعی با چالش مواجه هستند.
بهبود کیفیت زندگی: توانبخشی شناختی میتواند به این کودکان کمک کند تا در زمینههای مختلف زندگی مانند مدرسه، خانه و جامعه عملکرد بهتری داشته باشند و استقلال بیشتری کسب کنند.
افزایش اعتماد به نفس: با بهبود عملکردهای شناختی، اعتماد به نفس کودکان افزایش مییابد و انگیزه آنها برای یادگیری و تعامل با دیگران بیشتر میشود.
روشهای توانبخشی شناختی در اوتیسم
روشهای مختلفی برای توانبخشی شناختی در کودکان مبتلا به اوتیسم وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:
تمرینات شناختی: این تمرینات شامل بازیها و فعالیتهای هدفمندی است که به تقویت توجه، حافظه، حل مسئله و مهارتهای اجتماعی کمک میکنند.
درمان رفتاری شناختی: این روش بر تغییر الگوهای فکری و رفتاری نامناسب تمرکز دارد و به کودکان کمک میکند تا مهارتهای اجتماعی و ارتباطی خود را بهبود بخشند.
آموزش مهارتهای زندگی: این آموزشها به کودکان کمک میکنند تا مهارتهای لازم برای زندگی روزمره مانند مدیریت زمان، حل تعارض و تصمیمگیری را یاد بگیرند.
استفاده از فناوری: از نرمافزارها و بازیهای رایانهای برای آموزش مهارتهای شناختی و اجتماعی استفاده میشود.
درمان با واقعیت مجازی: این روش به کودکان کمک میکند تا در محیطهای شبیهسازی شده مهارتهای اجتماعی خود را تمرین کنند.
مزایا و فواید
بهبود عملکرد شناختی: توانبخشی شناختی میتواند به طور قابل توجهی عملکردهای شناختی کودکان مبتلا به اوتیسم را بهبود بخشد.
افزایش استقلال: با تقویت مهارتهای شناختی، کودکان میتوانند استقلال بیشتری در انجام فعالیتهای روزمره داشته باشند.
بهبود کیفیت زندگی: توانبخشی شناختی میتواند به طور کلی کیفیت زندگی کودکان و خانوادههای آنها را بهبود بخشد.
چه کسانی میتوانند به کودک من کمک کنند؟
تیم توانبخشی شناختی معمولاً شامل متخصصانی مانند:
روانشناس: برای ارزیابی و تشخیص اختلالات شناختی و طراحی برنامه درمانی
گفتار درمانگر: برای بهبود مهارتهای ارتباطی
کاردرمانگر: برای بهبود مهارتهای حرکتی و استقلال در انجام فعالیتهای روزمره
مربی شناختی: برای آموزش مهارتهای شناختی به کودک
کلمات مرتبط :
کاردرمانی در پیروزی – کاردرمانی کودکان در شرق تهران – گفتاردرمانی در پیروزی – مرکز توانبخشی در شرق تهران
