عدم تمرکز در کودکان (ADD) که امروزه معمولاً به عنوان اختلال کمبود توجه بیش فعالی (ADHD) شناخته می شود – که عمدتاً از نوع بی توجه است – یک وضعیت عصبی رشدی است که کودکان را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهد. مشخصه آن مشکلات در حفظ توجه، پیروی از دستورالعمل ها و سازماندهی ماندن است که اغلب منجر به چالش هایی در زندگی تحصیلی، اجتماعی و شخصی می شود.
اختلال و عدم تمرکز در کودکان یکی از سه نوع ADHD است که علائم اولیه آن حول محور بی توجهی است تا بیش فعالی یا تکانشگری. کودکان مبتلا به ADD ممکن است رویاپرداز به نظر برسند، به راحتی حواسشان پرت شود و با تمرکز مبارزه کنند، اما انرژی بیش از حد یا رفتار مخربی که معمولاً با ADHD مرتبط است را از خود نشان نمی دهند.
در حالی که ADHD شامل رفتارهای بیش فعال و تکانشی است، ADD یک نوع فرعی است که فقط بر بی توجهی تمرکز دارد. یک کودک مبتلا به ADD ممکن است برای انجام وظایف خود با مشکل مواجه شود، مسیر مکالمات را از دست بدهد، و بی علاقه یا فراموشکار به نظر برسد، با این حال لزوماً در یک محیط کلاس اختلال ایجاد نمی کند.
علل و عوامل خطر عدم تمرکز در کودکان
اگرچه علت دقیق ADD هنوز در حال مطالعه است، اعتقاد بر این است که عوامل متعددی در توسعه آن نقش دارند:
۱٫ عوامل ژنتیکی
ADD اغلب در خانواده ها مشاهده می شود که نشان دهنده یک پیوند ژنتیکی قوی است. اگر والدین یا خواهر و برادری مبتلا به ADD باشند، احتمال ابتلای کودک نیز به آن بیشتر است.
۲٫ ساختار و عملکرد مغز
تحقیقات نشان می دهد که کودکان مبتلا به ADD ممکن است در ساختار مغز، به ویژه در مناطقی که مسئول توجه و کنترل تکانه هستند، تفاوت هایی داشته باشند. انتقال دهنده های عصبی مانند دوپامین و نوراپی نفرین نقش مهمی در تنظیم توجه دارند و هرگونه عدم تعادل در این مواد شیمیایی می تواند به علائم ADD کمک کند.
۳٫ عوامل محیطی
قرار گرفتن در معرض سمومی مانند سرب، مراقبت های دوران بارداری ضعیف، وزن کم هنگام تولد و زایمان زودرس همگی با افزایش خطر ADD مرتبط هستند. علاوه بر این، کودکانی که سطوح بالایی از استرس، ضربه یا غفلت را تجربه میکنند ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری باشند.
۴٫ رژیم غذایی و تغذیه
در حالی که رژیم غذایی به تنهایی باعث ADD نمی شود، برخی از افزودنی های غذایی، رنگ های مصنوعی و قند ممکن است علائم را در برخی از کودکان تشدید کنند. یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی ضروری برای رشد و تمرکز مغز بسیار مهم است.
علائم و نشانه های عدم تمرکز در کودکان
تشخیص ADD در کودکان می تواند چالش برانگیز باشد زیرا علائم اغلب شبیه رفتار معمول دوران کودکی است. با این حال، بی توجهی مداوم و فراگیر در تنظیمات مختلف ممکن است نشان دهنده یک مسئله عمیق تر باشد.
علائم رایج عبارتند از:
- مشکل در توجه – برای تمرکز روی کارها تقلا می کند، اشتباهات بی دقتی انجام می دهد و اغلب چیزهایی را از دست می دهد.
- به راحتی حواس پرت می شود – به دلیل محرک های خارجی مانند صداها یا حواس پرتی بینایی تمرکز خود را از دست می دهد.
- فراموشی – اغلب تکالیف، تکالیف یا مسئولیت های روزانه را فراموش می کند.
- بی سازمانی – با سازماندهی وظایف، پیروی از دستورالعمل ها و تکمیل پروژه ها مبارزه می کند.
- اجتناب از کارهایی که نیاز به تلاش ذهنی دارند – از فعالیت هایی که مستلزم توجه مداوم هستند، مانند خواندن یا حل مسئله، بیزار است.
- عدم توجه به جزئیات – جنبه های مهم دستورالعمل ها را از دست می دهد، که منجر به کار ناقص می شود.
- رویاپردازی – حتی زمانی که مستقیماً با او صحبت می شود، در فکر گم شده به نظر می رسد.
تشخیص ADD در کودکان
۱٫ مشاهده و ارزیابی های رفتاری
والدین و معلمان نقش مهمی در شناسایی الگوهای بی توجهی دارند. تاریخچه دقیق رفتار کودک در خانه و مدرسه ضروری است.
۲٫ معیارهای تشخیصی
متخصصان مراقبت های بهداشتی از DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم) برای ارزیابی علائم ADD استفاده می کنند. کودک باید حداقل به مدت شش ماه در دو یا چند مکان (مثلاً خانه و مدرسه) علائم مداوم را نشان دهد تا تشخیص داده شود.
۳٫ ارزیابی های روانشناختی و پزشکی
یک متخصص اطفال یا روانشناس ممکن است ارزیابی های شناختی انجام دهد و سایر شرایط مانند ناتوانی های یادگیری، اضطراب یا اختلالات پردازش شنوایی را رد کند.
مدیریت و درمان عدم تمرکز در کودکان
۱٫ رفتار درمانی
درمان شناختی رفتاری (CBT) به کودکان کمک می کند برای توسعه استراتژی های مقابله ای برای بهبود تمرکز و سازمان. والدین و معلمان می توانند از تکنیک های تقویت مثبت برای تشویق رفتار خوب استفاده کنند.
۲٫ پشتیبانی آموزشی و راهبردهای کلاس درس
معلمان می توانند به کودکان مبتلا به ADD کمک کنند:
ارائه روال های ساختاریافته و دستورالعمل های واضح.
استفاده از وسایل کمک بصری و ابزارهای سازمانی مانند برنامه ریز و چک لیست.
ارائه زمان اضافی برای تکالیف و تست ها.
قرار دادن کودک به دور از حواس پرتی.
۳٫ حمایت والدین و راهبردهای خانه
والدین می توانند از طریق ADD از فرزند خود حمایت کنند:
ایجاد روال ها و برنامه های ثابت.
تقسیم وظایف به مراحل کوچکتر و قابل مدیریت.
تشویق مهارت های مدیریت زمان با استفاده از زنگ هشدار یا یادآوری.
فراهم کردن محیطی بدون حواس پرتی برای انجام تکالیف.
۴٫ گزینه های دارویی
اگرچه دارو همیشه ضروری نیست، برخی از کودکان از داروهای محرک مانند متیل فنیدات (ریتالین) یا آمفتامین ها (آدرال) سود می برند. داروهای غیر محرک مانند اتوموکستین (Strattera) نیز برای کودکانی که به خوبی به محرک ها پاسخ نمی دهند در دسترس است.
۵٫ رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی
اطمینان از یک رژیم غذایی متعادل با اسیدهای چرب امگا ۳ کافی، آهن و روی.
تشویق به ورزش منظم برای بهبود تمرکز و کاهش بیقراری.
حفظ یک برنامه خواب ثابت برای جلوگیری از بی توجهی مرتبط با خستگی.
سوالات متداول
۱٫ آیا عدم تمرکز در کودکان قابل درمان است؟
در حالی که برخی از کودکان در طول زمان مکانیسم های مقابله ای بهتری را ایجاد می کنند، ADD اغلب تا بزرگسالی ادامه می یابد. با این حال، مداخله زودهنگام می تواند تاثیر آن را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
۲٫ آیا ADD ناشی از تربیت بد است؟
خیر، ADD یک اختلال عصبی رشدی با ریشه های بیولوژیکی و ژنتیکی است. راهبردهای فرزندپروری می توانند بر مدیریت علائم تأثیر بگذارند، اما باعث ایجاد این بیماری نمی شوند.
۳٫ ADD چه تفاوتی با فراموشی عادی دوران کودکی دارد؟
همه کودکان ممکن است گاهی فراموش کنند، اما علائم ADD پایدار، شدید هستند و بر عملکرد روزانه در چندین محیط تأثیر میگذارند.
