سنسوری روم

سنسوری روم یا اتاق تاریک حسی یکی از روش های درمانی پیشرفته در حوزه کاردرمانی است سنسوری که با استفاده از دستگاه های جذاب و موثر به بالابردن برخی عملکردهای ذهنی و جسمی کودکان کمک می کند. استفاده از تکنولوژی بر پایه علم توانبخشی عصب شناختی برای درمانگران این امکان را فراهم میکند تا با توجه به اهداف درمانی و آموزشی که برای کودک در نظر گرفته اند در محیطی جذاب با محرک های حسی متنوع اقدامات درمانی را انجام دهند.

اتاق حسی با اهداف زیر طراحی می‌شود:

• کمک به آرام‌سازی کودک: با نورها و صداهای آرام‌بخش، استرس کودک کاهش می‌یابد.
• تحریک کنترل‌شده حواس: برای کودکان کم‌تحریک یا بیش‌تحریک، تنظیم میزان تحریک حسی بسیار مهم است.
• بهبود مهارت‌های حرکتی: از طریق تجهیزات حرکتی مانند تاب و توپ تعادلی.
• افزایش تعاملات اجتماعی: در جلسات گروهی با کودکان دیگر.
• بهبود مهارت‌های شناختی: از طریق بازی‌ها و تمرین‌های حسی.

سنسوری روم در واقع یک فضای آموزشی و درمانی در قالب بازی است که بدون ایجاد احساس فشار در کودک، او را در مسیر رشد و آرامش هدایت می‌کند.

چه کودکانی به سنسوری روم نیاز دارند؟

• کودکانی با اختلالات پردازش حسی (Sensory Processing Disorder): این کودکان به دلیل چالش در پردازش اطلاعات حسی از محیط اطراف، ممکن است به محرک‌های حسی بیش از حد واکنش نشان دهند یا نسبت به آن‌ها بی‌تفاوت باشند. سنسوری روم می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا به تدریج به محرک‌های حسی مختلف عادت کنند و مهارت‌های خودتنظیمی را بهبود بخشند.
• کودکان اوتیسم: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم حساسیت بیش از حد یا کمبود حساسیت به محرک‌های حسی دارند. سنسوری روم می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا محیط اطراف خود را بهتر درک کنند و اضطراب و استرس را کاهش دهند.
• کودکانی با اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD): این کودکان اغلب مشکل تمرکز دارند و به راحتی حواسشان پرت می‌شود. سنسوری روم می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا تمرکز کنند و انرژی اضافی خود را تخلیه کنند.
• کودکانی با اختلالات یادگیری: برخی از کودکان با اختلالات یادگیری ممکن است مشکلات حسی داشته باشند که بر یادگیری آن‌ها تأثیر می‌گذارد. سنسوری روم می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا حواس خود را سازماندهی کنند و برای یادگیری آماده شوند.
• کودکانی با مشکلات رفتاری: سنسوری روم می‌تواند به کودکانی که مشکلات رفتاری دارند کمک کند تا آرامش خود را حفظ کنند و مهارت‌های اجتماعی خود را بهبود بخشند.

فواید سنسوری روم برای کودکان با نیازهای ویژه

کمک به کودکان اوتیسم

کودکان دارای اوتیسم اغلب مشکلات پردازش حسی دارند. برخی به صدا یا نور حساس هستند و برخی دیگر نیاز به تحریکات حسی بیشتری دارند. سنسوری روم این امکان را فراهم می‌کند تا کودک در یک محیط ایمن با حواس خود کار کند، بدون آنکه دچار اضطراب شود.

• کاهش رفتارهای کلیشه‌ای با استفاده از تجهیزات حسی،
• افزایش تعامل چشمی با والدین یا درمانگر،
• بهبود تحمل لمسی از طریق تمرینات با بافت‌های مختلف،
• بهبود مهارت‌های زبانی با افزایش آرامش.

کمک به کودکان با اختلال پردازش حسی

کودکانی که اختلال پردازش حسی دارند، یا بیش‌ تحریک هستند یا نیاز به تحریکات بیشتری دارند. سنسوری روم با تحریک کنترل‌شده و برنامه‌ریزی شده، کمک می‌کند تا این کودکان بتوانند تحریکات محیط را بهتر تحمل کنند و سطح انرژی آن‌ها تعدیل شود.

فواید برای کودکان با بیش‌فعالی و اضطراب

کودکان دارای ADHD (بیش‌فعالی) و اضطراب، اغلب با مشکلات در تمرکز و آرام ماندن روبه‌رو هستند. با استفاده از تاب‌های پارچه‌ای، توپ تعادلی و تجهیزات حسی، انرژی اضافی آن‌ها تخلیه می‌شود و سیستم عصبی آرام می‌گیرد. به این ترتیب کودک می‌تواند با تمرکز بیشتری به فعالیت‌های روزانه خود ادامه دهد.

فواید سنسوری روم برای کودکان عادی

بهبود تمرکز و آرامش

استفاده از سنسوری روم تنها مختص کودکان با نیازهای ویژه نیست. حتی کودکان عادی نیز از حضور در این فضا بهره می‌برند. محیط آرام و جذاب اتاق حسی کمک می‌کند:

• ذهن کودک آرام شود،
• از انرژی اضافی کاسته شود،
• برای انجام تکالیف یا فعالیت‌های آموزشی آماده شود.

کمک به مدیریت احساسات

کودکان گاهی در بیان احساسات خود دچار مشکل می‌شوند و عصبانیت یا ناراحتی خود را با پرخاشگری یا گریه نشان می‌دهند. سنسوری روم با ایجاد محیطی آرام کمک می‌کند کودک مدیریت احساسات را یاد بگیرد و از طریق بازی، آرامش پیدا کند.

بهبود خواب و کاهش تنش

برخی والدین از اتاق حسی قبل از خواب کودک استفاده می‌کنند تا کودک آرام شود. استفاده از نور ملایم، ماساژ با توپ‌های حسی، و صداهای آرام‌بخش در اتاق حسی باعث آرام‌سازی سیستم عصبی و آماده‌سازی بدن برای خواب می‌شود. این کار به خصوص برای کودکانی که شب‌ها با بی‌قراری یا بی‌خوابی مواجه هستند بسیار مفید است.

تاثیر سنسوری روم بر رشد مهارت‌های حرکتی کودک

تقویت تعادل و هماهنگی

یکی از فواید مهم سنسوری روم، تقویت تعادل و هماهنگی حرکتی کودک است. استفاده از تاب پارچه‌ای، تخته تعادل، و توپ‌های بزرگ به کودک کمک می‌کند تعادل بدن خود را در وضعیت‌های مختلف حفظ کند. کودکان، مخصوصاً آن‌هایی که دچار ضعف در کنترل تنه یا اختلال در هماهنگی حرکتی هستند، از تمرینات سنسوری روم برای تقویت این مهارت‌ها بهره‌مند می‌شوند. برای مثال، وقتی کودک روی توپ تعادلی می‌نشیند و حرکات آرام انجام می‌دهد، مغز او در حال یادگیری نحوه تنظیم عضلات برای حفظ تعادل است. این کار به کودک کمک می‌کند در فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، دویدن، بالا رفتن از پله‌ها و حتی هنگام نشستن روی صندلی مدرسه بهتر عمل کند.

بهبود مهارت‌های حرکتی ظریف

سنسوری روم به بهبود مهارت‌های حرکتی ظریف کودک کمک زیادی می‌کند. با بازی با شن‌های رنگی، اسلایم، کیسه‌های حسی و ابزارهای دستی، عضلات کوچک دست و انگشتان کودک تقویت می‌شود. این مهارت‌ها برای نوشتن، نقاشی، بستن دکمه‌ها و کار با وسایل شخصی کودک ضروری هستند. همچنین بازی‌های حسی مثل حرکت دادن مهره‌ها در مسیر، فشار دادن توپ‌های اسفنجی و ساخت اشکال با خمیر باعث تقویت هماهنگی چشم و دست کودک می‌شود.

تاثیر سنسوری روم بر مهارت‌های ارتباطی کودک

افزایش تعاملات اجتماعی

سنسوری روم علاوه بر رشد حرکتی و حسی، بهبود تعاملات اجتماعی کودک را نیز به دنبال دارد. در جلسات گروهی، کودکان یاد می‌گیرند:

• نوبت گرفتن در بازی‌ها،
• رعایت قوانین ساده،
• همکاری با دوستان.

کودکانی که به دلیل اضطراب یا اختلالات حسی از محیط‌های شلوغ دوری می‌کنند، در سنسوری روم به دلیل فضای آرام و کنترل شده، احساس امنیت می‌کنند و راحت‌تر با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند.

بهبود مهارت‌های زبانی

زمانی که کودک در سنسوری روم آرام می‌شود و تحریکات حسی به شکل مناسب دریافت می‌کند، مغز او در وضعیت پذیرش برای یادگیری زبان قرار می‌گیرد. برخی کودکان اوتیسم و تاخیر گفتاری پس از استفاده از اتاق حسی، آمادگی بیشتری برای تمرینات گفتاری پیدا می‌کنند. استفاده از تصاویر و ابزارهای تصویری در سنسوری روم به بهبود مهارت‌های بیانی کودک کمک می‌کند.

برای مثال:

• نام بردن اشیاء و رنگ‌ها در حین بازی،
• تقلید صداها در حین بازی با اسباب‌بازی‌ها،
• پرسش و پاسخ ساده.
• این محیط به کودک کمک می‌کند با استرس کمتر و تمرکز بیشتر مهارت‌های زبانی خود را تقویت کند.

تجهیزات اتاق تاریک

ترکینگ بینایی ( visual Tracking )

این دستگاه به شکل یک استند است که بر روی آن استوانه هایی شفاف به صورت عمودی و در اندازه های مختلف کوتاه و بلند وجود دارد.

اهداف : بهبود هماهنگی چشم و دست ، تعقیب بینایی ، ارتقا سطح تحمل کودک ، ثبات بینایی ، افزایش سرعت پردازش کودک و …

پرژکتور سایه ساز ( umbra maker )

شامل یک پروژکتور می باشد که توانایی پخش تصاویر و ساخت سایه اشیا و اشکال و حروف بر روی دیوار را دارا می باشد.

اهداف : تقویت درک فضایی کودک ، تقویت توانایی هایی تشخیص و تمیز ، تقلید حرکات بدنی ، بهبود مهارت های مهاری و …

پگ بورد ( light selective pegboard )

شامل یک صفحه سوراخ دار و استوانه هایی با اشکال هندسی مربع ، مثلث و دایره در اندازه های مختلف است.

اهداف : شناخت اشکال هندسی ، شناخت رنگ ها و ترکیب آنها ، درک ابعاد بزرگ و کوچک، کوتاه و بلند ، تقویت حرکات ظریف دست و دقت بینایی ، هماهنگی دو نیمکره مغز ، تقویت توجه شنیداری، بینایی و سرعت در کودک و …

تخته بلک لایت ( Black light )

یک تخته سیاه مانند تخته وایت برد است که توسط نوری به اسم بلک لایت روشن شده و با ماژیک می توان بر روی آن نقاشی و مهارت های ترسیمی را بهبود بخشید.

این دستگاه برای کمک به کودکانی که در مهارت نقاشی و نوشتن دچار مشکل هستند بسیار مناسب است.

اهداف : تقویت مهارت نقاشی ، تقویت مهارت نوشتن ، افزایش هماهنگی چشم و دست ، تقویت مهارت های بینایی و …

برج گردان ( rotary bulding )

از وسایل کاربردی در تمرینات بینایی است که شامل یک صفحه گردان است که بر روی آن سه شکل دایره ، مربع و مثلث به صورت شیشه ای قرار دارد که با چرخش، رنگ آنها عوض میشود.

اهداف : افزایش تمرکز بینایی ، تعقیب بینایی ، هماهنگی چشم و دست ، حافظه بینایی ، ادراک بینایی و …

بالانس بیم هوشمند ( Balance beam )

به شکل یک مستطیل طویل به طول ۲ متر و عرض ۱۷ سانی متر برروی زمین قرار دارد و دارای هشت رنگ مختلف و هشت جنس مختلف از نرم به زبر است.

اهداف : یادگیری رنگ ها ، تقویت حواس لامسه کودک ، بهبود مهارت تعادلی ، تحریک حسی کف پا ، هماهنگی چشم و پا ، توجه بینایی و …

تیلت برد ( Mechatronic tilt board )

صفحه ای گردان است که کودک روی آن مینشیند و یا می ایستد، سرعت و شیب حرکت دستگاه با کنترل قابل تنظیم می باشد.

اهداف : بهبود وضعیت تعادلی کودک ، تحریک رفلکس های تعالی مچ پا و رفلکس های حفاظتی و ناامنی جاذبه ای و تقویت حس وستیبولار

سوییچ صوتی ( sound switch )

دارای یک گوی بزرگ و یک میکروفون است که کودک با صحبت کردن به وسیله میکروفون باعث روشن شدن گوی با رنگهای مختلف میشود و در صورت صحبت نکردن گوی دوباره خاموش میشود.

اهداف : تقویت اعتماد بنفس ، بهبود مشکلات گفتاری جهت تولید صوت ، اصلاح گفتار ، کنترل بی ربط گویی کودک ، درک بلندی صدا و …

مکعب هوشمند

مکعبی که هر وجه آن دارای یک رنگ است و سنسورهایی که در داخل آن گذاشته شده است تا با پرتاب کودک هر وجهی در بالا قرار گیرد اتاق به آن رنگ تغییر نور می دهد.

اهداف : شناخت رنگ ها ، هماهنگی چشم و دست ، هماهنگی چشم و پا ، تقویت حافظه و …

سنسوری پنل ( sensory panel )

صفحه ای بر روی دیوار است که دارای شکلهای مختلف بزرگ و کوچک در جنس های مختلف است و دارای منبع نور و صوت است.

 

کلمات مرتبط :

سنسوری روم – کاردرمانی در پیروزی – کاردرمانی کودکان – کاردرمانی در شرق تهران